اولین دستگاه تهویه مطبوع در تاریخ را چه کسی و چگونه اختراع کرد؟
اولین دستگاه تهویه مطبوع در تاریخ را چه کسی و چگونه اختراع کرد؟

از زمانهای بسیار قدیم استفاده از برف و یخ برای سرد کردن استفاده می شد. شغل برداشت یخ در زمستان و انبار کردن آن برای استفاده در تابستان یک کار بسیار معمول بود.

کم کم جای این کار را ماشینهای ساده تولید یخ گرفتند.

یکی از اولین تمدن ها که به دنبال تولید خنک کننده هوا با امکانات ساده بودند مصریان باستان بودند. آنها برای این منظور نی ها را در جلوی پنجره که محل ورود هوا به خانه بود آویزان میکردند و با چکاندن آب بر روی نی ها هوای ورودی به خانه را خنک می ساختند.

این کار موجب مرطوب شدن هوا نیز میشد که برای اقلیم بیابانی و گرم و خشک سودمند بود.

در رم باستان آب قنات را از میان دیوار خانه ها می گذراندند و آن راخنک میکردند.

کشور دیگری که میتوان از آن به عنوان یکی از اولین کشورها در ساخت کولرهای ابتدایی نام برد ایران است. در ایران قدیم این کار با قراردان خاشاک در بادگیر ها و سپس مرطوب ساختن آنها انجام میشد. هوا از ورودی بالای بادگیر وارد شده و بر اثر تماس با خاشاک خیس مرطوب و سرد گشته و سپس وارد خانه میگردید. راه دیگر استفاده از هوای خنک قنات بود. استفاده از بادگیر در مناطق خشک و کویری ایران نظیر کاشان و یزد و کرمان و طبس متداول بوده است.

 در قرن دوم میلادی یک مخترع چینی به نام دینگ هوان یک چرخ دوار برای خنک کردن هوا اختراع کرد. او چرخهایی به شعاع سه متر ساخت . این چرخ ها توسط زندانیان به صورت دستی به حرکت در می آمد.

امپراطورآروآنزونگ از سلسله یانگ از اولین حاکمانی بود که یک سالن سرد در کاخ امپراطوری خود ساخت. این سالن توسط چرخش پره های فن خنک میگردید و چرخ های آن با قدرت آب  به حرکت در می آمد.

در قرن هفدهم کورنلیس دابر برای دربار جیمز اول و دوم انگلستان این مدل فن را ساخت.

اولین کولر تبخیری در دهه1920 میلادی به ثبت رسید. در حدود 1900 میلادی از پدهای پوشالی که میتوانست حجم زیاد آب را در خود نگهدارد استفاده شد. نمونه کامل شده این مدل کولر آبی که شامل منبع ذخیره آب, پمپ آب برای به جریان انداختن آب از میان پدهای پوشالی و فن سانتریفیوژ برای مکش هوا و هدایت آن به داخل منزل است. این محصول به وفور در میان مردم آمریکا بخصوص مناطق جنوب آن مورد استقبال قرار گرفت.

در سال 1842 فیزیکدانی به نام جان گری اهل فلوریدای آمریکا از تکنولوژی کمپرسور برای تولید یخ استفاده کرد. او همچنین از هوای خنک شده برای بیماران بستری در بیمارستان استفاده کرد. او امیدوار بود با توسعه اختراع خود بتواند از آن برای خنک سازی ساختمانها استفاده کند. حتی پیش بینی میکرد از دستگاه تهویه مطبوع مرکزی در تمام شهر ها استقبال گردد. در سال 1851 نمونه تکمیل شده خود را ثبت نمود. اما به دنبال مرگ حامی مالی خود این دانشمند دیگر پولی برای توسعه کار خود نداشت.

همزمان با این اتفاق دانشمند دیگری به نام جیمز هاریون اولین دستگاه مکانیکی تولید یخ خود را در استرالیا به کار انداخت. این دستگاه میتوانست روزانه 3000 کیلوگرم یخ تولید کند و در سال 1853 وارد بازار شد.

اما اولین دستگاه تهویه مطبوع به شکل امروزی توسط ویلیس کریر در نیویورک اختراع گردید. او پس از فارغ التحصیلی در شرکت بوفالو فورگ استخدام شد. در آنجا در یک پروژه تحقیقاتی برای حل مشکل در خط تولید دو شرکت دیگر آزمایشات بسیار انجام داد.

سر انجام توانست با تولید دستگاه تهویه مطبوع خود دما و رطوبت هوا را کنترل نماید. اینکار موجب افزایش مقاومت کاغذ در برابر جوهر شده و مشکل شرکتهای چاپ را حل نمود.

تکنولوژی کریر موجب افزایش تولید در کارخانه های صنعتی گردید. به دلیل حجم بالای تقاضاها شرکت تهویه مطبوع کریر تشکیل گردید.

پس از آن برای افزایش رفاه و راحتی مردم در خانه ها از دستگاههای تهویه مطبوع استفاده شد و پس از مدتی این دستگاهها روی اتومبیل ها نیز نصب گردید. اولین خانه های شخصی که  مجهز به دستگاه تهویه مطبوع بود در 1914 مورد استقبال قرار گرفت. پس از آن ساختمانهایی با تهویه مطبوع مرکزی ساخته شد. و به تدریج وجود تهویه مطبوع یکی از معیارها و استانداردهای خانه های آن زمان شد.

تهیه و ترجمه در واحد فنی هوای خوب


منبع :